مظفرالدین شاه قاجار


سال 1279شمسی یک سال تاریخی برای سینمای ایران بود. مظفرالدین شاه قاجار در سفری که به فرانسه داشت عاشق یک جعبه جادویی میگردد. او این جعبه جادویی را خریداری نموده و به همراه خود به ایران می آورد. آن چیزی نبود جز یک دوربین فیم برداری  و امکانت پخش فیلم .اولین فیلمبردار شاه همان عکاس باشی دربار شاه یعنی میرزا ابراهیم خان عکاس باشی انتخاب میگردد.

 

 

شاه ایران در مورد این دستگاه اینچنین میگوید.

 

"دستگاهی است که بر روی دیوار می اندازند و مردم در آن حرکت می کنند"

 

فیلم زیر سفر مظفر الدین شاه به فرانسه را نشان میدهد که همزمان با خرید این جعبه جادویی از طرف وی بود

 

اولین سینمای ایران به گواه تاریخ  در سال 1283 در خیابان چراغ گاز توسط ابراهیم خان صحاف باشی افتتاح میگردد و این آغازی بود  بر سینمای پرفراز و نشیب ایران بود. در مورد اولین سینمای ایران حکایات بسیاری وجود دارد  به عنوان  نمونه  برخی از مورخان اینگونه بیان نمودند..

با بدگویی گروهی از مردم که تأسیس سالن سینما را بی دینی می دانستند، شیخ فضل الله نوری به تکفیر سینما پرداخت و صحاف باشی به ناچار سینمایش را تعطیل کرد

برخی از محققان وجود این سینما را در ایران نفی کرده و منکر آن میشوند ولی در تاریخ ،این سینما به عنوان اولین سینمای ایران ثبت شد. در مراحل اولیه طبقه اعیان شاهد نمایش  فیلم در این سینما بودند . از سال 1386 شمسی اولین بار نمایش عمومی در سینما روسی خان - ایوانف_ صورت پذیرفت.وی بیش از نمایش عمومی پانزده فیلم خریداری شده را چندین بار برای دربار قاجار پخش کرده بود . در هر حال این سینما به عنوان اولین مکان نمایش عمومی فیلم در ایران بود. روسی خان برای رونق گرفتن کار سینما اولین تبلیغ را در روزنامه دوم مهر 1286 در روزنامه حبل المتین چنین آورد

خیابان علاءالدوله در عکاسخانه روسی خان، یک ساعت و نیم از شب گذشته تا شش ساعت پرده های نوظهور بعمل سینه ماتوگراف که عکس متحرک تازه ترین اختراعات است تماشا می دهد... بلیط های واردین دو قران و سه قران.

هرچند در این دوران چند سینما یه طور غیر ثابت راه افتادند ولی تلاشها با انقلاب مشروطیه و وضع نا امن کشور به جایی نرسید . بعد از سال 1291 شاهد بازگشایی ذوباره و تاسیس سینماها در ایران بودیم . سینماهایی که در ادامه آورده شده از این دست هستند.

سینما خورشید، سینا خورشید لاله زار، سینما پالاس و مهمتر از همه گراند سینما .

نخستین فیلمبردار تحصیل کرده و حرفه ای  در ایران خان بابا معتضدی بود که برای اولین بار  یک فیلم خبری ساخت و به دستور وزیر جنگ از مجلس موسسان فیلم گرفت و نیز از مراسم تاجگذاری رضا شاه فیلمبرداری کرد. معتضدی اولین لابراتوار ظهور فیلم را در زیر زمین خانه اش دایر کرد

 

پیشگامان سینمای ایران

آوانس اوگانیانس: اولین کارگردان فیلمهای بلند و سینمایی در ایران بود. او در رشته سینما در مسکو تحصیل کرده بود و سپس به ایران مهاجرت کرد . ایشان اولین مدرسه آرتیستی سینما را در سال 1309در خیابان علاءالدوله تاسیس کرد و در همین سال نیز  اولین فیلم بلند سینمایی ایران را ساخت. دل مشغولی های اوگانیآنس تهیه فیلمهای کمدی و خنده دار بود.
اولین فیلم بلند سینمای ایران ، فیلمی با نآم آبی و رابی و ساخته اوگانیانس بود. این فیلم کمدی بود و توسط معتضدی فیلمبرداری شده بود. آبی و رابی به طور کلی از بین رفت و از این فیلم جز خاطره هایی نوشته شده، چیزی موجود نیست.

ابراهیم مرادی: در همان سالهایی که اوگانیانس مشغول تدریس بود، ابراهیم مرادی در بندر انزلی به تاسیس ((استودیو جهان نما)) پرداخت. مرادی به آثار رمانتیک اروپایی و امریکایی علاقه داشت و در سال 1310 فیلمی با نام انتقام برادر یا روح و جسم ساخت و پس از آن نیز فیلمی به نام بوالهوس ساخت که همزمان با فیلم حاجی آقا آکتور سینما روی پرده آمد. 

عبد الحسین سپنتا: سومین فیلم ساز ایرانی بود که علاقه او بیشتر به مضامین حماسی بود.وی به شخصی به نام (اردشیر ایرانی) معرفی شد.

 

اولین فیلم ناطق ایرانی دختر لر ساخته  اردشیر ایرانی بود که قصه ای عاشقانه و روستایی داشت و در هندوستان ساخته شد.
در حدود سال 1324 ورود فیلمهای خارجی به ایران، صنعت سینمای ایران را دچار شکست نمود و افرادی مانند ابراهیم مرادی برای همیشه از این هنر دست کشیدند و به این ترتیب دوبله فیلمهای خارجی آغاز شد. اولین دوبله های فیلم در ترکیه و توسط دکتر اسماعیل کوشان در همین سالیان به انجام رسید

در حدود سالهای 1342_1343 موج روشنفکری در سینمای ایران به وجود آمد. مانند فیلمهای خشت وآینه ساخته ابراهیم گلستان و  شب قوزی ساخته فرخ غفاری . با توجه به رونق گرفتن  فیلمهای کافه ای در این سالها استقبال خوبی از سینمای روشنفکری به عمل نیامد و سینمای روشنفکری از نظر تجاری شکست خورد و این فیلم کافه ای بود که بازار سینمای ایران را به دست گرفت

سینمای ایران در طول تاریخ خاطرات خوب و بد زیادی را با خود داشته است که امید است در آینده شاهد پیشرفت بیشتر این هنر عامه پسند در کشور باشیم. این نوشته مختصری بود بر احوال تاریخ سینمای ایران. امید است کاستی ها را با نظرات شما دوستان در این مقاله بپوشانید

این مقاله در آذر 1386 در همین سات منتشر شده بود که به علت مشکلات فنی از سایت حذف شده و دوباره بارگزاری شد.

درج مقاله با ذکر منبع بلامانع است

[ ۱۳٩٢/۱٠/۳٠ ] [ ٢:۳٩ ‎ب.ظ ] [ neda ] [ نظرات () ]