ترورحنسنعلی منصور

 

با گذشت 47 سال از ترور
حسنعلی منصور، نخست وزیر رژیم گذشته، یک راز تاریخی درباره علت مرگ او، همچنان در
پس پرده اسرار این واقعه پنهان مانده است. پس از کشته شدن منصور، رییس پزشکی قانونی
با طرح شکایتی علیه دکتر منوچهر شاهقلی، وزیر بهداری وقت، در دادسرای تهران اعلام
کرد: شلیک از طرف محمد بخارایی و نحوه برخورد گلوله ها با بدن نخست وزیر، باعث قتل
نخست وزیر نشده بلکه وزیر بهداری و تیم پزشکی او در جریان عمل جراحی، دچار اهمال و
اشتباه شده اند که همین امر علت مرگ منصور بوده است. بازپرس دادسرای تهران براساس
این اعلام جرم پرونده یی تشکیل داد تا روشن شود آیا اهمال منجر به مرگ نخست وزیر
عمدی بوده یا عدم مهارت وزیر بهداری در انجام عمل جراحی باعث خونریزی مغزی و فوت
حسنعلی منصور شده است. احضاریه یی از سوی بازپرس برای کشف حقیقت صادر شد تا وزیر
بهداری به سوالات او پاسخ دهد ولی امیرعباس هویدا که از طرف شاه برای نخست وزیری
انتخاب شده بود، نگذاشت تحقیقات بازپرس به نتیجه برسد. پرده این ماجرا تا آخرین
روزهای حکومت رژیم همچنان گشوده مانده بود و مقامات امنیتی دستور توقف تحقیقات را
به بازپرس داده بودند. به این ترتیب هرگز روشن نشد که آیا نخست وزیر صرفا براثر
خطای پزشکان جراح مرده یا دست هایی در پس پرده پنهان بوده تا حسنعلی منصور بمیرد.


اما واقعه چگونه آغاز شد؟
    پنجشنبه اول بهمن ماه 43: هنگام صبح
نمایندگان مجلس شورای ملی، منتظر ورود حسنعلی منصور بودند که قرار بود پس از لایحه
حقارت بار «کاپیتولاسیون» لایحه ذلت بار دیگری را درباره قراداد مشترک نفت با
خارجیان تسلیم مجلس کند.این قرارداد درباره ایجاد کنسرسیومی با پنج شرکت خارجی (از
جمله شرکت نفت انگلیس) برای مشارکت در انجام عملیات اکتشاف در حوزه های نفت ایران و
بهره برداری و فروش مشترک از منابع نفتی تنظیم شده بود و شاه اصرار داشت همان روز
به تصویب کلی مجلس برسد.حدود ساعت 10 صبح اتومبیل سیاه رنگ نخست وزیری همراه با
اسکورت محافظان جلوی در کوچک قسمت غربی مجلس توقف کرد و منصور هنگام ورود به
ساختمان مجلس با شلیک دو گلوله ضارب (محمد بخارایی 28 ساله) نقش زمین شد. به گزارش
پلیس، محمد بخارایی، رضا صفارهرندی و مرتضی نیک نژاد (هر سه مسلح) در محل کمین کرده
بودند که دو تیر شلیک شده بخارایی به گردن و شکم منصور خورده و پنج گلوله نیک نژاد
هم به ناودان ساختمان و ماشین اسکورت اصابت کرده و سه گلوله دیگر هم هوایی شلیک شده
بود. نیک نژاد در بازجویی گفته بود با این تیراندازی می خواستم توجه ماموران را از
محمد بخارایی منحرف کنم.در پی عملیات پلیس جمعی از اعضای فداییان اسلام دستگیر و
محاکمه شدند که سرانجام سحرگاه روز 26 خردادماه 44، چهار نفر از محکومان (محمد
بخارایی، رضا صفارهرندی، مرتضی نیک نژاد و صادق امانی) در میدان تیر حشمتیه،
تیرباران شدند.روز ترور، حسنعلی منصور که پس از اصابت گلوله ها بر زمین افتاده و
سرش هم صدمه دیده بود، به بیمارستان پارس واقع در خیابان فرانسه منتقل شد و تحت
معالجه قرار گرفت. از همان روز منوچهر صیادی خبرنگار گروه حوادث کیهان، خود را وارد
جمع پرستاران کرد و توانست به طور شبانه روز در بیمارستان بماند و گزارش های خود را
به روزنامه بفرستد تا اینکه حسنعلی منصور پس از شش روز، ساعت یک ونیم بعد از نیمه
شب ششم بهمن به علت خونریزی مغزی جان سپرد و امیرعباس هویدا به نخست وزیری
رسید.حسنعلی منصور و دوستش امیرعباس هویدا با همکاری گروهی از تحصیلکردگان در غرب،
برای حضور در عرصه های مهم سیاسی یک مرکز سیاسی به نام «کانون مشرقی» با تایید
امریکا تشکیل دادند و منصور از طرف شاه در اسفند سال 42 به نخست وزیری رسید اما با
گذشت 8 ماه ترور شد و شاه، هویدا را به نخست وزیری برگزید در حالی که فقط همین هشت
ماه سابقه وزارتش بود و بخاطر چنین انتخابی، بسیاری از سیاستمداران کارکشته ناراضی
بودند. اما اصل ماجرا... همکارم منوچهر صیادی تعریف می کند: وقتی حسنعلی منصور در
بیمارستان پارس بستری شد، به توصیه هویدا، وزیر بهداری (دکتر منوچهر شاهقلی)
سرپرستی تیم جراحان را برعهده گرفت تا جراحی های لازم انجام شود، در حالی که این
وزیر تخصص در چنین جراحی هایی را نداشت و در بیمارستان پارس از امکانات پزشکی و
جراحی خبری نبود. منوچهر صیادی می گوید یک شب حال نخست وزیر وخیم شد و برای نجاتش
از مرگ پزشکان نیاز فوری به خون پیدا کردند تا به بیمار تزریق شود اما کارکنان
بیمارستان گفتند: در این بیمارستان خون برای تزریق به بیمار نداریم. چند پرستار را
مامور کردند تا از چند مرکز پزشکی خون فراهم کنند اما با دست خالی برگشتند، در حالی
که حال بیمار لحظه به لحظه وخیم تر می شد. این خبرنگار قدیمی تعریف می کند، آن شب
من با جیپ استیشن روزنامه که شبانه روز در اختیارم بود از بیمارستان روانه جنوب شهر
تهران شدم و از یک سازمان کوچکی در خیابان مولوی، چند سی سی خون با سفارش یکی از
دوستان پزشکم گرفتم و با سرعت سرسام آوری به بیمارستان پارس برگشتم که با تزریق این
خون، علایم حیاتی نخست وزیر کمی بهبود یافت.یکی دو روز مانده به مرگ حسنعلی منصور
با پافشاری خانواده اش یکی از جراحان برجسته فرانسوی به نام پروفسور «سبگار» به
تهران آورده شد و او پس از معالجه بیمار تایید کرد که به علت بی مبالاتی توسط تیم
پزشکی، امید چندانی به نجات بیمار نیست، در حالی که با جراحی دقیق و موثر می شد
نخست وزیر را نجات داد.
    پس از مرگ منصور، شورای پزشکی که به دستور هویدا
تشکیل شده بود در گزارشی نوشتند وقتی او را به بیمارستان انتقال دادند آثار مرگ در
وجودش پیدا بود و برای نجاتش کاری نمی شد کرد. هویدا هم این نظریه شورا را تایید
کرد و قرار شد جنازه هرچه زودتر دفن شود.
    اما مرحوم دکتر محمد طباطبایی رییس
سازمان پزشکی قانونی دستور داد گروهی از پزشکان این سازمان به معاینه جسد بپردازند
و این گروه اعلام کرد هنگام انتقال حسنعلی منصور به بیمارستان علایم حیاتی در او
وجود داشت و زنده بود و اگر اهمال تیم جراحی نبود و بیمارستان تجهیزات پزشکی لازم
را داشت بیمار نجات می یافت. به عقیده این پزشکان اگر مصدوم را پس از ترور به
بیمارستان مجهز سینا انتقال می دادند، مرگ او پیش نمی آمد. ضمنا تایید کردند که دو
گلوله یی که به منصور اصابت کرده باعث مرگش نشده بلکه خونریزی مغزی در اثر اهمال
تیم جراحی سبب فوت او شده است.
    دکتر طباطبایی پس از دریافت این نظریه به
عنوان رییس سازمان پزشکی اعلام جرمی علیه دکتر منوچهر شاهقلی وزیر بهداری به اتهام
اهمال در معالجه نخست وزیر در دادسرای تهران مطرح کرد و یادآور شد که دکتر شاهقلی
تنها یک جراح ترمیمی بوده و صلاحیت و مهارت لازم را برای جراحی نخست وزیر نداشته
است اما همان گونه که اشاره شد با توطئه مردان دولت از جمله هویدا، بازپرس اجازه
تحقیق درباره مرگ منصور را نیافت و پرونده این حادثه تا آخرین روز رژیم گذشته
همچنان مفتوح بود.

[ ۱۳٩٢/۱۱/٢٩ ] [ ۱:۳۸ ‎ب.ظ ] [ neda ] [ نظرات () ]